Navision ile İş Süreçlerini Standart Hale Getirmek

Bir şirkette her şey tek kişinin kafasında olduğunda ne olur? O kişi hastalanır, izne çıkar ya da işten ayrılır — ve birden hiç kimse siparişin nerede olduğunu, hangi müşteriye ne vaat edildiğini, depoda gerçekte kaç ürün kaldığını bilmez. Bu durum küçük işletmelerde çok sık yaşanır. Satış sorumlusu siparişleri kendi defterine yazar, depocu ayrı bir kağıt tutar, muhasebeci faturayı en son öğrenir. Herkes kendi köşesinde çalışır ama iş bir bütün olarak görünmez.

Navision (kurumsal kaynak planlaması anlamına gelen ERP yazılımlarından biri) tam olarak bu sorunu çözmek için tasarlanmış bir bilgisayar sistemidir. Programın temel fikri basittir: şirketin farklı bölümlerinde olan her şeyi tek bir yerde toplamak. Sipariş geldiğinde satış ekibi bunu programa girer. Depo bu siparişi görür. Muhasebe faturayı hazırlar. Sevkiyat çıkışı kaydedilir. Hepsi aynı sistem üzerinden akar ve herkes aynı bilgiyi görür.

Bunu bir banka kasasına benzetmek mümkün. Kasada para saymak için belirli kurallar vardır — herkes kendi yöntemini kullanamaz. Navision de şirkette bir kural kitabı gibi çalışır. Sipariş nasıl açılır, onay kime gider, stok ne zaman düşülür — bunların hepsi programda tanımlanır. Yeni bir çalışan geldiğinde kendi yöntemini değil, sistemin yöntemini öğrenir. Bu sayede işler kişiye değil, sisteme bağlı hale gelir.

Sipariş sürecini ele alalım. Navision’da bir satış siparişi açıldığında program önce müşteri kaydına bakar — bu müşterinin vadesi var mı, limiti dolmuş mu? Sonra stok durumunu kontrol eder. Ürün yoksa program bunu hemen gösterir; satış elemanı müşteriye yanlış söz vermez. Sipariş onaylandıktan sonra depo bu kaydı görür ve hazırlığa başlar. Sevkiyat yapıldığında stok otomatik olarak düşer. Fatura da aynı sipariş kaydından oluşturulur, rakamlar elle tekrar girilmez. Bir siparişin birden fazla yerde elle yazılmasından kaynaklanan hata riski büyük ölçüde azalır.

Stok takibi de benzer şekilde çalışır. Depoya mal girdiğinde program güncellenir. Satış yapıldığında stok düşer. Dönem sonunda sayım yapmak hâlâ gereklidir ama en azından programdaki rakamla gerçek arasındaki fark artık çok daha küçük olur. Eski yöntemde depo defteri ayrı, muhasebe defteri ayrı çalışırdı; ay sonunda bunları birbirine uydurmak saatler alırdı. Navision’da bu iki bilgi zaten aynı sistemde olduğu için uyumsuzluk çok daha az çıkar. Özellikle onlarca ürün çeşidiyle çalışan imalat veya toptan ticaret firmaları için bu fark çok somut bir zaman tasarrufuna dönüşür.

Programın en değerli yanlarından biri de şudur: yönetici artık bilgiyi toplamak için koşturmak zorunda kalmaz. Sabah bilgisayarını açtığında bekleyen siparişleri, onay bekleyen işlemleri, stok durumunu görebilir. Bunun için her sabah satışçıyı, depocu ve muhasebeciyi ayrı ayrı aramak gerekmez. Küçük bir işletmede bu, patronun günde bir iki saatini geri kazanması anlamına gelir. O saatler müşteri ziyaretine, yeni iş görüşmesine ya da sadece doğru karar vermeye ayrılabilir.

Elbette her şey kolay değil. Navision’ı kurmak ve çalıştırmak ciddi bir hazırlık gerektirir. Önce şirketin süreçlerini programa uygun biçimde tanımlamak gerekir — bu iş çoğunlukla yetkili bir bayi veya danışman desteğiyle yapılır. Çalışanların programa alışması zaman alır; bazıları eski alışkanlıklarını bırakmak istemez. Programın Türkçe desteği ve yerel muhasebe kurallarına uyumu da kurulum sırasında dikkat edilmesi gereken noktalardandır. Üstelik 2001 yılında bilgisayar parkı henüz her şirkette yeterli değil; programın düzgün çalışması için en azından birkaç bilgisayarın ağa bağlı olması şart.

Navision’a geçmeyi düşünen bir KOBİ yöneticisi için asıl soru şu olmalıdır: şu an şirketimde kaç süreç kişiye bağlı çalışıyor? Eğer cevap ‘çoğu’ ise, bu bir sistem sorunudur ve büyüdükçe daha da ağırlaşır. Navision bu sorunu tamamen ortadan kaldırmaz ama süreçleri yazılı ve izlenebilir hale getirir. Hangi siparişin nerede olduğunu, kimin onayladığını, depoda ne kaldığını görmek istiyorsanız bu tür bir program kaçınılmaz hale gelir. Başlangıç maliyeti ve kurulum süreci göz korkutabilir; ama kriz döneminde bile işlerin düzenli akması, o yatırımın karşılığını erken verir.


süreç iyileştirme döngüsü için en kritik soru hangi sistemi kullanacağımız değildir. Asıl soru, hangi problemi çözeceğimiz, hangi veriye güveneceğimiz ve hangi aksiyonu hızlandıracağımızdır. Bu cevaplar verilmeden kurulan çözümler modern görünür; fakat eski alışkanlıkları dijitalleştirmekten öteye geçemez.


Gökhan Mercanoğlu
Süreç Yönetimi, BPM ve Process Mining