CRM Programında Müşteri Tekilleştirme: Çift Kayıtları Temizlemenin Pratik Yolu

Bir tekstil toptancısı düşünün. Satış elemanlarından biri müşteriyi ‘Ahmet Yılmaz Tekstil’ olarak kaydetmiş. Bir diğeri aynı firmayı ‘A. Yılmaz Tekstil Ltd.’ diye girmiş. Muhasebeci ise faturayı ‘Ahmet Yılmaz Tekstil Tic.’ adına kesmiş. CRM (müşteri ilişkileri yönetimi) programı bu üç kaydı üç ayrı müşteri olarak görüyor. Bir müşteriye toplam ne sattınız diye sorduğunuzda program size gerçeğin üçte birini söylüyor. Kalan ikide biri başka isimlerin altında gizli duruyor.

CRM programları müşteri bilgilerini merkezi bir yerde toplamak için kullanılıyor. Satış geçmişi, iletişim bilgileri, ödeme alışkanlıkları hepsi bu programda tutuluyor. Ama bu programın fayda vermesi için içindeki verilerin doğru ve düzenli olması şart. Veri temizliği (data cleansing) tam da bu işi yapıyor: yanlış, eksik veya çoklanmış kayıtları bulup düzeltmek. Tekilleştirme ise özel olarak aynı müşterinin birden fazla kayıt olarak görünmesini önlüyor. Bu iki kavramı birbirinden ayırmak gerekiyor; temizlik daha geniş bir iş, tekilleştirme onun bir parçası.

Çift kayıt sorunu nasıl çıkıyor? Çoğu zaman birden fazla kişi sisteme veri giriyor. Satış temsilcisi yeni bir müşteriyle görüşüyor, hemen programa giriyor. Muhasebe departmanı aynı firmayı fatura için ayrıca kaydediyor. Bir süre sonra aynı müşterinin iki farklı kaydı oluşuyor. Üstelik yazım farkları da işi zorlaştırıyor. ‘İstanbul’ yerine ‘istanbul’ yazmak, şirket adında ‘Ltd. Şti.’ yerine ‘Tic. Ltd.’ kullanmak, telefon numarasını başında sıfırla veya sıfırsız girmek — bunların hepsi programın gözünde farklı kayıt demek. Program harflere bakıyor, mantığa değil.

Tekilleştirme işine başlamadan önce bir kural listesi hazırlamak gerekiyor. Hangi alanlara bakılacak? Vergi numarası varsa bu en güvenilir eşleştirme kriteri. İki kayıtta vergi numarası aynıysa bunlar kesinlikle aynı müşteri. Vergi numarası girilmemişse o zaman firma adı ve telefon numarası birlikte değerlendiriliyor. Adres de yardımcı olabilir ama adres bilgisi çok çeşitli yazılabileceği için tek başına yeterli değil. Bu kuralları kağıda yazmak ve ekiple paylaşmak işin ilk adımı. Kural yoksa temizlik değil, kaos üretilir.

Temizlik sürecini uygulamak için programın raporlama özelliğinden yararlanmak gerekiyor. Önce aynı vergi numarasına sahip kayıtların listesi alınıyor. Sonra benzer isimli kayıtlar yan yana getiriliyor. Bu listeyi Excel’e aktarmak ve orada incelemek çoğu zaman daha pratik. Hangi kayıt doğru, hangisi yanlış? Genellikle en eski kayıt temel alınıyor ve diğerlerindeki bilgiler ona ekleniyor. Satış geçmişi, notlar, iletişim bilgileri — hepsi doğru kayda taşınıyor. Sonra yanlış kayıtlar programdan siliniyor ya da ‘pasif’ olarak işaretleniyor. Silmek yerine pasife almak daha güvenli; bir hata olursa geri dönmek mümkün oluyor.

Temizlik yapıldıktan sonra aynı sorunun tekrar yaşanmaması için standart bir kayıt kuralı belirlenmesi gerekiyor. Firma adı nasıl yazılacak? Kısaltma kullanılacak mı? Telefon numarası hangi formatta girilecek, alan koduyla mı yoksa kodsuz mu? Bu kurallar tek sayfalık bir kağıda yazılıp bilgisayarın yanına yapıştırılabilir. Yeni bir eleman işe başladığında bu kağıdı okuması yeterli. Karmaşık bir eğitime gerek yok. Basit standartlar büyük farklar yaratıyor.

Müşteri tekilleştirmesi küçük ölçekli bir iş gibi görünebilir. Ama satış analizleri, müşteri başına ciro hesabı veya yılsonu kampanyası için liste hazırlarken temiz veri olmazsa olmaz. Çift kayıtlı bir müşteriye iki ayrı teklif mektubu gönderdiğinizde karşı taraf bunu fark ediyor. Vergi numarasını kayıt zorunlu alan olarak tanımlayan ve her girişte benzer kayıt uyarısı veren bir CRM programı bu işi kolaylaştırıyor. Eğer kullandığınız program bu özelliklere sahip değilse, ayda bir kez manuel kontrol alışkanlığı edinin. Veri temizliği tek seferlik bir iş değil, sürekli yapılması gereken bir bakım.


müşteri geri bildirimi için en kritik soru hangi sistemi kullanacağımız değildir. Asıl soru, hangi problemi çözeceğimiz, hangi veriye güveneceğimiz ve hangi aksiyonu hızlandıracağımızdır. Bu cevaplar verilmeden kurulan çözümler modern görünür; fakat eski alışkanlıkları dijitalleştirmekten öteye geçemez.


Gökhan Mercanoğlu
CRM ve Müşteri Yönetimi