Sabah işyerine geliyorsunuz. Dün gece ne kadar nakit kaldı, hangi müşterinin ödemesi bugün geliyor, depoda kritik seviyeye düşen ürün var mı? Bunları öğrenmek için muhasebeciyi arayıp bekliyorsunuz, depoya yürüyüp soruyorsunuz, satış bölümünden faks bekliyorsunuz. Yarım saat geçiyor, hâlâ tam resmi göremiyorsunuz. Navision tam olarak bu sorunu çözüyor. Sabah masaya oturduğunuzda işletmenin dünkü ve bugünkü durumunu tek bir ekranda görebiliyorsunuz.
Navision, Danimarkalı bir yazılım firmasının geliştirdiği bir ERP (kurumsal kaynak planlaması) programıdır. ERP deyince çok büyük şirketlere ait bir kavram gibi görünebilir; oysa Navision başından beri orta ve küçük ölçekli işletmeler için tasarlanmış. Programın mantığı şu: işletmedeki farklı bölümlerin tuttuğu kayıtlar tek bir sisteme giriyor ve o sistemin içindeki her modül birbirinden haber alıyor. Satış siparişi geldiğinde stok otomatik güncelleniyor. Müşteriye fatura kesildiğinde muhasebe tarafı zaten işlenmiş oluyor. Siz ayrıca iki kere veri girmek zorunda kalmıyorsunuz.
Programın içinde birkaç ana bölüm var. Finansal yönetim bölümünde tüm gelir ve gider hareketleri, kasa ve banka kayıtları, müşteri ve tedarikçi hesapları tutuluyor. Stok yönetimi bölümünde ürün hareketleri, depo giriş çıkışları, minimum stok seviyeleri izleniyor. Satış ve satın alma bölümlerinde ise tekliften siparişe, siparişten teslimata kadar süreç takip ediliyor. Bu bölümlerin tamamı birbirinin içinde çalışıyor; yani satın alma bölümü bir mal girişi yaptığında finans bölümü bunu zaten görüyor.
Bunun pratikte ne anlama geldiğini somut olarak düşünelim. Bir tekstil toptancısı olduğunuzu varsayalım. Müşterilerinizden biri sizi arayıp ‘o kumaştan 200 top var mı?’ diye soruyor. Eski yöntemde depo görevlisini arıyorsunuz, o sayıyor, telefon edip bildiriyor, siz de müşteriye geri dönüyorsunuz. Zaman kaybı ve hata riski büyük. Navision’da bu bilgiye saniyeler içinde kendiniz bakabiliyorsunuz. Üstelik sadece stok miktarını değil, o müşterinin daha önce ödeme yapıp yapmadığını, vadesi geçmiş borcu olup olmadığını da aynı anda görebiliyorsunuz. Krize girdiğimiz bu dönemde bu bilgi kritik; parasını ödemeyen müşteriye yeni mal vermemek büyük fark yaratıyor.
Tahsilat takibi konusu özellikle değerli. Programda her müşteri için vade tarihleri kayıtlı. Her sabah sistemi açtığınızda bugün vadesi gelen alacaklar listesi önünüze geliyor. Bunları tek tek defterde takip etmek ya tamamen unutuluyor ya da çok zaman alıyor. Bir dönem vadesi geçmiş alacak birikiyor, işletme nakit sıkışıyor ama neden sıkıştığını tam anlayamıyorsunuz. Navision bu resmi net gösteriyor: toplam alacağınız ne, bu hafta tahsil etmeniz gereken ne kadar, geçmiş vadeli olanlar hangileri. Telefonla takibe hangi müşteriyi alacağınıza bu listeye bakarak karar veriyorsunuz.
Şimdi zorlukları da konuşalım. Navision’ı kurup çalıştırmak kolay değil. Programa ihtiyacınızı anlayan ve doğru kurabilen yetkili bir bayi bulmanız gerekiyor. Kurulum süreci en az birkaç hafta sürüyor. İşletmenize özel bazı ayarların yapılması lazım; vergi hesaplama biçimleri, hesap planı, fatura formatları. Bunları siz kendi başınıza yapamıyorsunuz. Çalışanlarınızın programı öğrenmesi de zaman alıyor. Muhasebeciniz yıllardır başka bir yöntemle kayıt tutuyorsa Navision’a geçiş direnci yaratabilir. Bütün bu süreçleri atlattıktan sonra sistem çalışmaya başlıyor; ama başlangıç dönemi sabır istiyor. Bir de şunu belirtmek gerekiyor: programı satın almanın yanında bakım ve destek için de düzenli bir ödeme yapıyorsunuz. Bunun bütçenize uyup uymadığına önceden bakmak gerekiyor.
O zaman karar vermek için şu soruları kendinize sorun. İşletmenizde kaç kişi farklı defterlere ve dosyalara veri giriyor? Aynı bilgi birden fazla yerde tutuluyor mu? Müşteri alacaklarınızı ve stok durumunuzu anlık olarak görmek için başka bölümlerden bilgi toplamak zorunda kalıyor musunuz? Bu sorulara ‘evet’ diyorsanız Navision gibi entegre bir yazılımın size ciddi zaman ve hata tasarrufu sağlayacağını söyleyebilirim. Karar verirken bir yetkili bayiyle oturup kendi işletmenizin süreçlerini anlatın; onlar hangi modülleri kurmanız gerektiğini ve toplam maliyetin ne olacağını size net söyleyebilir. Aceleyle değil, doğru sorular sorarak ilerleyin.